دکتر جلیلیان: شاهنامه فردوسی بر بنیان‌های اخلاقی استوار است

دکتر جلیلیان: شاهنامه فردوسی بر بنیان‌های اخلاقی استوار است


در آیین روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی بیان شد؛

دکتر جلیلیان: شاهنامه فردوسی بر بنیان‌های اخلاقی استوار است






معاون پژوهشی و تحصیلات تکمیلی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز با اشاره به اینکه شاهنامه ستایش پهلوان‌هایی است که مرزهای هویتی و فرهنگی را حفظ کرده‌اند، گفت: در لابه‌لای شاهنامه عشق به انسانیت و اخلاقیات را می‌توان دید و این کتاب بر بنیان‌های اخلاقی و استوار است، به همین دلیل در تاریخ ادبیات ما فردوسی به نام حکیم خوانده می‌شود.


به گزارش روابط عمومی دانشگاه شهید چمران اهواز، دکتر شهرام جلیلیان در آیینی به مناسبت روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی که امروز سه‌شنبه 25 اردیبهشت‌ماه در دانشکده اقتصاد برگزار شد، عنوان کرد: ایرانی‌هایی که به دنبال حفظ و نگهداری هویت ایرانی خود بودند به شاهنامه‌ای که فردوسی سروده بود پناه می‌بردند؛ شاهنامه در روزگارانی که دارای یک دولت متمرکز و یکپارچگی سیاسی نبودیم، وطن ایرانیان بود.

وی افزود: ایرانی که تکه‌تکه شده و در هر گوشه آن قدرتی حکومت می‌کرد اما می بنیم همه ایرانی‌ها یکپارچگی فرهنگی و هویت قومی و ایرانی خود را در وجود شاهنامه متمرکز می‌دیدند و مثل امروز که بسیاری از ایرانیان خارج از ایران شاهنامه را شناسنامه و هویت خود می‌دانند در چندین سده که ما دوباره یکپارچگی خود را به ویژه از دوره صفویه به دست آورده‌ایم شاهنامه پناهگاهی بود که همه به آن پناه می‌بردند.

عضو هیئت‌علمی گروه تاریخ دانشکده زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز با طرح این سؤال که شاهنامه چه ارتباطی با هویت ملی ما ایرانیان دارد؟ گفت:  در حقیقت درباره شاهنامه صحبت کردن سهل و ممتنع است؛ با کتابی مواجه هستیم که از نظر فن بیان و هنرنمایی در اوج است و کسی که بخواهد درباره این کتاب صحبت کند باید سال‌های سال با شاهنامه زندگی کرده باشد تا بتواند از زیروبم کتاب آگاه باشد.

جلیلیان تصریح کرد: شاهنامه از آغاز درباره تاریخ و اسطوره‌های ایرانی صحبت می‌کند؛ از پیشدادیان آغاز کرده و تا آمدن اسکندر به ایران را به تصویر می‌کشد و به دوره اشکانیان و سقوط ساسانیان می‌رسد؛ شاهنامه تاریخ ملی سرزمین ما است و در دوره‌ای نوشته می‌شود که از شرق و غرب به هویت ایرانی ما می‌تاختند بنابراین شاهنامه در دوران خود آرمانی دارد که هویت ما را به هم پیوند دهد.

وی بیان کرد: شاهنامه باید به فاتحان می‌گفت که ما ملتی دارای تاریخ کهن‌سال و تمدنی شکوفا بوده‌ایم که با پذیرش اسلام هویت ملی خود را نیز حفظ کرده‌ایم؛ برخلاف برخی گفته‌ها شاهنامه به هیچ روی عرب ستیز و اسلام‌ستیز نیست. سراسر شاهنامه بَری از نژادپرستی است و از سوی دیگر در جای‌جای شاهنامه می‌توانیم میهن‌پرستی را ببینیم اما فردوسی وقتی درباره دیگر مردمان صحبت می‌کند هیچ‌گونه بیگانه‌ستیزی ندارد.

معاون پژوهشی و تحصیلات تکمیلی دانشکده زبان و ادبیات فارسی با اشاره به اینکه فردوسی در شاهنامه دشمن ستیزی می‌کند،  گفت: به این دلیل که آن‌ها به سرزمین ایران آمده و بیداد می‌کنند؛ وقتی از ضحاک، اسکندر و تورانیان صحبت کرده و آن‌ها را نکوهش می‌کند هیچ‌گاه به تبار آن‌ها توهین نمی‌کند. چگونه می‌تواند با این مسئله مشکل داشته باشد درحالی‌که کیخسرو پادشاه آرمانی فردوسی مادری تورانی دارد و تبار مادر رستم هم به ضحاک می‌رسد.

 جلیلیان، اظهار کرد: شاهنامه با نام خداوند جان و خرد آغاز می‌شود؛ فردوسی که با نام خدا سخن آغاز کرده و از زندگی صحبت می‌کند نمی‌تواند مروج جنگ و تباهی باشد و جنگ را بی‌خردی می‌داند.

وی، افزود: سراسر شاهنامه با هنرمندی شگفت‌آوری صحنه‌های جنگ و نبرد را توصیف می‌کند اما همه آن‌ها را هم بیهوده می‌داند؛ کافی است به ابیات فردوسی درباره مرگ و ناپایداری جهان توجه شود. شاهنامه در ستایش شاهان نیست و اصولاً نفر اول این کتاب رستم است که در مقابل کاووس سخنان درشت می‌گوید. نفر دوم شاهنامه سیاووش شاهزاده‌ای فرشته خود  است که به‌ناحق کشته می‌شود.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، ادامه داد: ستم‌ستیزی یکی دیگر از ویژگی‌های شاهنامه است و فردوسی به راحتی به شاهان ستمگر می‌تازد؛ ما تصویر درستی از شاهنامه ارائه نداده‌ایم  و این کتاب را به صورتی که در وصف شاهان، اسلام‌ستیز، زن ستیز و عرب ستیز است معرفی نموده‌ایم.

جلیلیان، تصریح کرد: در بین آثار ادبی ما کمتر اثری وجود دارد که از دست روشنفکران به دست توده مردم افتاده باشد و تمامی مردم با آن ارتباط برقرار کرده باشد و بی‌گمان یکی از آن آثار شاهنامه فردوسی است.

وی، بیان کرد: امروز روز پاسداشت زبان فارسی است و خوشبختانه مقام معظم رهبری هم ذوق ادبی داشته و هم به این زبان توجه خاصی دارند؛ تمامی فرمایشات ایشان درباره زبان فارسی در کتابی جمع‌آوری‌شده که بسیار باارزش است.

وی در پایان، اظهار کرد: اگر روح زبان فارسی از گستره امپراتوری عثمانی و شبه‌قاره هند گرفته شود چیزی باقی نخواهد ماند؛ تمام کسانی که به این کشورها سفرکرده‌اند می‌داند لابه‌لای فرهنگ آن‌ها زبان فارسی رسوخ کرده است .

در این آیین که با حضور اعضای هیئت‌علمی و دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز برگزار شد، گروه‌های مختلف شاهنامه‌خوانی به ارائه برنامه پرداختند.

آدرس کوتاه :